رود دز

رود زيباي دز از شمال وارد شهر دزفول شده و در طول مسير خود مناظر زيبا و بي بديلي را به وجود آورده است . در کنار آن کت ها ، پارک ها و درون آن پل ها و آسياب هاي زيباي ساخته شده که هر کدام ويژگي و شکوه خاص خود را دارد.

رودخانه دز، ازكجا مي آيد؟

يكي ازسرچشمه هاي رود دزازمغرب بروجرد سرچشمه مي گيرد كه مركب ازدوشعبه ممتازودورازهمديگراست،يكي شعبه شمالي وديگري شعبه جنوبي،آبهاي ناحيه ي سيلاخورِبروجردوعلي آباد به شعبه شمالي مي ريزد وشعبه جنوبي كه ازجاپلق گلپايگان سرچشمه مي گيرد، ازدامنه قليان كوه عبور مي كند ودرخاك بختياري مجددا به شعبه شمالي ملحق شده ودرنهايت دربندِ قيرخوزستان به كارون متصّل مي شود، محلّ اتصال دوشعبه جنوبي وشمالي را بحرين يا ميان دوآب مي گويند.

 

آب ما ربُرون

يكي ديگرازسرچشمه هاي رود دز،آب ما ربُرون،يا ماربُرَه است كه ازدل كوه هاي زردكوه بختياري جاري مي شود وجالب است كه بدانيد،سردي اين آب بقدري است كه مارخزنده اي ذوحياتين است ودرشرايط متفاوتِ گرما وسرماي زيادِ خشكي وآب به راحتي خود راوقف مي دهد وازدرجه مقاومت بالائي برخورداراست،دراين آب فورا مي ميرد وبه اين جهت اين آب بنام ماربُرهَ«بُرنده مار»معروف شده است وسببِ عدم انجمادِ اين آب جاري بودنِ آنست وقطعا اگركسي داخل آن بشود ويادرآن بيفتد، بلافاصله خونش منجمد مي شود ومن يكبار دستم را درحوالي تونل كوهرنگ،داخل اين آب زدم فورا دستم ورم كرد وقرمزشد.البته هرچه ازدهانه ومدخل اين آب فاصله گرفته شود وآب مسيرهواي آزاد وتابش خورشيد راطي كند، ازشدّت سردي آن كاسته مي شود،هرچند درآنجا كه دامنه زردكوهِ بختياري است، درتيرومرداد هم انباشته از برف است.اين آب دوشعبه مي شود،يكي ازاين شعبه ها به طرف خوزستان سرازير مي شود وبه رود دز مي پيونددودرمنطقه اي بنام سراز وگندِ لسون،كه كمي پائين ترازايستگاه راه آهن شهبازان است،به درياچه پشتِ سدّ دزملحق مي شود وشعبه ديگر آن هم ازهمان ابتداي مد خل، به طرف كوهرنگ وچلگِرد وفارسان وپل معروف زمان خان جاري ونهايتا به سدّ كوهرنگ مي رسد وچلگِرد آب ديگري بنام چشمه ديمَه به آن ملحق مي شودكه تركيب اين دوآب،آبي بوجودمي آيد،كه اين موثرترين،درمان براي انواع دردهاي كليه ومثانه وحالب وساير مجاري ادراري است  ومن دريكي ازسفرهايم يك بشكه 20ليتري ازاين آب باخودم بدزفول آوردم وبه هركس كه دادم به قدري موثربود كه بعدبا من تماس گرفتند وآدرس خواستند ورفتندوآوردند ونتيجه هم گرفتند،كه اي كاش،قدراين آب وخاك عزيزرابيشترمي دانستيم،درهمين راستا،كناراين رودخانه،ازطرف دولت،درحدّفاصل بين چلگِرد ومحلّي بنامِ فراموشجان، ساختمان بزرگ وزيبائي درست شده كه با دستگاه،اين آب را دربُطري هائي پلمپ وبسته  بندي كرده وبه خارج صادرمي كنند. يكي ديگرازسرشاخه هاي رود دز،آب بختياري است كه درمنطقه شِوري،با آبِ آبشارشِوي ممزوج شده ودرمنطقه روستاهاي دادا وتات خيري كه كمي پائين ترازتَلِه زنگ عليا وسُفلي قراردارند،با آبي كه از دو رود وبيشه پوران جاري است يكي شده وبه طرفِ دزفول سرازيرمي شوند.ازآبهاي ديگري كه ازسرچشه هاي آب دزفول محسوب مي شوند، رود تيره،رودِ زاز ورود سرخ ورود فصلي بالا رود قابل ذكرند.ضمناسرچشمه هاي متعددِ،كول اِشكفت زرد،كول خِرسون،كول كموترون، درمنطقه شيهون وچشمه هاي مناطق توبيروto:biru ودُمبِ گِرزكه اززيرگِلال هاي ريگناكي مانندِگلال ليلَه حيدري و گِلال،دَس مَشون وغيره، درمحلّ كوپيته به رودخانه دِز ملحق مي شوند.

 

اسامي محلّي مناطق مختلف رودِ دز

رو،دَس مَشون-رو،تال خاني-رو،چَم ياچِم گردو cam gardo-رو،پوزمَه puzoma-رو،گله گه«گله گاه»ga:1aga-رو،راقون- رو،قاطرون- رو،بارو- رو،زيرقُبهَ، رو،تَخ سلظون- رو،كرنوسيون- روسرميدون-رو،زَنون-روخراطون-روقَلَه(قلعه)-رو،صوبيون-رو،قَصابون.